Furmanowicz (Fórmanowicz) Stanisław (1897–?)

Urodził się 5 V 1897 r. w Grodzisku Wielkopolskim. Był synem Stefana i Eleonory z d. Niejackiej. Jego ojciec był szewcem rodem z Buku, matka pochodziła z Grodziska Wielkopolskiego. Rodzice z czwórką dzieci pod koniec 1899 lub w 1900 r. wyemigrowali do Berlina w poszukiwaniu pracy. Tam 2 V 1907 r. zmarł nagle ojciec Stanisława. Po śmierci jedynego żywiciela rodziny pięcioro dzieci Stefana i Eleonory trafiło do niemieckiego sierocińca. Tylko dzięki zapobiegliwości ich babki Marianny z Dybizbańskich Formanowiczowej dzieci wróciły do Buku. Stanisław został oddany na wychowanie do swoich krewnych, rodziny Kazimierza i Heleny Rudawskich. Matki Kazimierza i Stanisława były rodzonymi siostrami. Stanisław używał nazwiska „Fórmanowicz”, którym podpisywał się również jego ojciec. Ukończył 4 klasy szkoły powszechnej i zdobył zawód bednarza. Po wybuchu I wojny światowej został powołany do armii niemieckiej.

Fórmanowicz Stanisław. Zdjęcie formanowicz.pl.

 Po powrocie do domu wziął udział w Powstaniu Wielkopolskim. Po zakończeniu powstania pozostał w wojsku. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej najprawdopodobniej w szeregach 58. Pułku Piechoty (o ile dobrze dało się zidentyfikować odznakę pułkowa na jego mundurze). W walkach odniósł rany, nie wiadomo jednak kiedy i gdzie. Dosłużył się stopnia plutonowego i w tej randze odszedł do rezerwy.

Wstąpił do Straży Celnej 20 X 1921 r., a po jej przemianowaniu w 1927 r. na Straż Graniczną był jej etatowym pracownikiem. Awansowany 1 XII 1927 r. na stopień starszego strażnika Straży Granicznej (nr służbowy 1417). Był funkcjonariuszem w Wielkopolskim Inspektoracie Okręgowym Straży Granicznej. Pracował w Inspektoracie Wolsztyńskim. Początkowo na posterunku „Mała Wieś” w Kopanicy, a później (od ok. 1930) w Międzychodzie. Tu początkowo mieszkał wraz z rodziną przy ul. Cmentarnej. Należał do Związku Uczestników Powstań Narodowych RP, grupa Międzychód (tutaj pisany Fórmanowicz). W 1934 r. wybrany został na członka komisji rewizyjnej grupy (1934, 1935). Był także członkiem koła Międzychód Związku Weteranów Powstań Narodowych RP 1914–1919. Został zweryfikowany 4 III 1937 r. Po przeprowadzce, do wybuchu II wojny światowej rodzina mieszkała w Międzychodzie przy ulicy Podgórnej.

Fórmanowicz Stanisław. Zdjęcie formanowicz.pl.

Pod koniec sierpnia 1939 r. wraz z grupą funkcjonariuszy wyjechał na zgrupowanie do Rawy Ruskiej. W latach międzywojennych działała tam Centralna Szkoła Straży Granicznej. W czasie II wojny światowej był poszukiwany przez Niemców – wpisany do „Specjalnej księgi Polaków ściganych listem gończym”. Ślad po Stanisławie Fórmanowiczu urywa się 17 IX 1939 r. w dniu ataku Rosji Sowieckiej na Polskę. Nie został wymieniony w materiałach Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Ożenił się z Heleną z d. Utrata. Ślubowali w Kopanicy 11 V 1923 r. Mieli troje dzieci: Mariannę (1925–1998), Łucję (1926–2008) i Zbigniewa (1928–1950). Syn był zegarmistrzem. Chorował na gruźlicę i zmarł, mając 21 lat.

Odznaka Straży Granicznej. Archiwum wcn.pl

Odznaczenia: Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medal Niepodległości (20 XII 1937), Odznaka Pamiątkowa Wojsk Wielkopolskich, Odznaka za Rany, Odznaka Pamiątkowa Straży Granicznej, Odznaka Pamiątkowa 58. Pułku Piechot,y (dodatkowo nie rozpoznana odznaka pamiątkowa widoczna na mundurze na piersi..

www.expansa.pl

Źródła: AAP, Księgi metrykalne parafii pw. św. Jadwigi w Grodzisku, akt chrztu; zesp. 1857, sygn. 74: Księga urodzeń, s. 91; zesp. 884, sygn. 275: Międzychód – akta koła, s. 26, 31; WBH, I.487.12604; USC Grodzisk, akt urodzenia 1897/178; USC w Siedlcu (k. Wolsztyna), Księga zaślubionych, poz. 6/1923/3; Kalendarz z Szematyzmem Funkcjonariuszy Straży Celnej na rok 1927, Lwów 1927, s. 194; „Sonderfahndungsbuch Polen”, Herausgegeben vom Reichskriminalpolizeiamt Berlin C2, Wederscher Mark 5/6, Berlin 1939; „Jutro”, 21 III 1937, R. 2 nr 12(29), s. 5, 6; „Monitor Polski” 1938, nr 64; biogram opracowany przez Mariusza Formanowicza, www.formanowicz.pl [22 VII 2020].

Roman Chalasz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

cztery × cztery =